“Gerçekten kendi hayatımızı mı yaşıyoruz?” Daha doğduğumuz andan itibaren hazır bir dünyanın içine düşeriz hem de bizim için hazırlanıp hazırlanmadığını bile bilmeden. Öyle ki doğduğumuz an konuşacağımız dilimiz, yaşayacağımız devlet, bizi koruyacak ve belli bir yaşa kadar büyütecek ailemiz zaten biz doğmadan bellidir. Peki hepsi bu kadar mı? Elbette ki değil değer yargılarımızı, doğrularımızı, yanlışlarımızı … More Hınç
Martin Heidegger, Varlık ve Zaman isimli çalışmasında insanın diğer varlıklardan kendi varoluşunu sorgulama yetisiyle farklılaştığını söyler. Peki, Varoluşu sorgulamak ne demektir? Bir insan varoluşunu neden ve nasıl sorgular? Heidegger’e göre insan ya da onun deyimiyle “Dasein”, sadece “yaşayan” bir varlık değildir; kendi varlığının farkında olan ve buna dair soru sorabilen tek varlıktır. Aslında varoluşu sorgulamak … More Das Man (Herkes/Onlar) Ya Da El Âlem
Nietzsche, belki de felsefe tarihinin en tartışmalı düşünürlerinden biridir hatta onun eserlerini okuyan birçok kişi onu gelmiş geçmiş en zeki insanlardan biri olarak görür. Örneğin Freud, hiç kimsenin insan psikolojisini onun kadar derinlemesine anlamadığını ve hiç kimsenin bu kadar derin bir gözlem yeteneğine sahip olmadığını söyler. Heidegger, Nietzsche’yi Batı felsefe tarihinde metafiziğin en yüksek noktası … More İlk Kitabım “Nietzsche’nin Cini” Üzerine Bir Deneme
Doğar doğmaz kurulu bir dünyanın içine doğuyoruz. Seçmediğimiz bir beden, seçmediğimiz bir coğrafya, seçmediğimiz kurallar… Toplumun normları, kapitalizmin çarkları ve fiziksel dünyanın yasaları, bizi bir satranç tahtasının piyonu haline getiriyor. “Peki ya özgür irade?” dediğinizi duyar gibiyim. İnanın bana o sadece bize sunulan seçenekler arasında bir illüzyon. Mesela 2024 yılında dünya teknoloji pazarında 1.24 milyar … More Eksi Bir Ya Da Cypher’ın Bifteği
İnsan, uzun bir yanılgının pençesinde binlerce yıl yaşamıştı. Çoğu düşünür, insanla hayvanlar arasına aşılmaz bir duvar çekmişti çünkü kutsal kitaplar Tanrı’nın insanı “kendi suretinde” yarattığını söylüyordu. İnsanın çevresinde olan doğa olaylarını anlayamadığı dönemlerde ise insan mitoloji ile doğayı anlamaya çalıştı. Gördüğü ve deneyimlediği sadece bu dünyaydı. Ve ölümden sonra ne olduğunu merak ediyordu. Sadece ölümü … More Karanlıktan Aydınlığa
İnsanlık tarihi boyunca kimi anlar vardır ki, sadece bir dönemi değil, gelecek dönemleri de etkisi altına alır. İngiliz Sanayi Devrimi, tam da böyle bir andır. Ünlü İngiliz Marksist tarihçi ve yazar Eric Hobsbawm’ın dört ciltlik “Devrim Çağı”,“Sermaye Çağı”,“İmparatorluklar Çağı” ve “Aşırılıklar Çağı” kitaplarından oluşan “Çağlar Serisi”, 1789 Fransız Devrimi’nden 1991 yılına kadar insanlık tarihinin geçirdiği … More Eric Hobsbawm: Sermaye Çağı Üzerine
Bu aralar sosyal medyada sıkça karşıma çıkan sevgili Ulus Baker’in bir cümlesi var; belki siz de bir yerlerde denk gelmişsinizdir. Sevgili Ulus Baker “Sanat ve Arzu” kitabında şöyle diyor; “Her şeyi anlamak zorunda değilsiniz. Anlamak yalnızca dünyayla ilişkimizin bir düzeyinden ibaret, tümü değil.” Ben bu cümleyle yıllar önce karşılaştım ve o günden beri, anlamlandıramadığım her … More Her Şeyi Anlamak Zorunda Değiliz
Bilimin temel yasaları çoğu zaman laboratuvarların soğuk matematiği içinde hapsolmuş gibi görünse de, aslında varoluşumuzun en derin sırlarını fısıldayan kadim metaforlardır. Matematiğin mutlaklığına boğulmuş, bilimin kesinliği içinde kaybolmuş bu yasalara felsefi bir bakış açısıyla baktığımızda insanı merkez alan bir çok duygu durumuna rastlarız. Örneğin Termodinamik, basit tanımıyla ısı, enerji ve iş arasındaki ilişkileri inceleyen fiziğin … More Fizikteki Felsefe: Entropi ve Umut
Modern hayatın birey üzerindeki yabancılaşma hissi çok dramatik bir duygudur. İnsan nereden ve nasıl geldiğini fark etmeden önce çevresine, sonra kendisine yabancılaşır. Bu duygu, sanayi devriminden bu yana teknolojinin, kentleşmenin ve kapitalizmin hızla gelişmesiyle birlikte daha da derinleşmiştir. Geleneksel toplumun sıcak ve samimi bağları çözülürken, birey modern dünyanın devasa çarkları arasında kaybolup gider. Bu yalnızlık … More Gregor Samsa ve Modern Yalnızlık
Bugüne kadar “Kapitalizm” ile “Aşk” yan yana anıldığında her zaman birbirinden uzak, hatta zıt iki kutup gibi görüldü; çünkü biri kişisel, içsel ve duygusal diğeri ekonomik, sistemsel ve maddiydi. Fakat yirmi birinci yüzyıla gelindiğinde bu iki kavramın yolları artık sandığımızdan çok daha fazla noktada kesişmeye başladı. İşte bu tamamen kapitalizmin başarısıdır. Kapitalizm yirmi birinci yüzyılda … More Aşkın Beyaz Atlı Prensleri: Marx, Hegel ve Lacan
Sartre ünlü eseri “Bulantı” da “Varoluş bir zorunluluk değildir. Varolmak dediğin sadece şurada olmaktır; çünkü varlığın kendisi de zorunlu bir nedene yaslanmaz. Olumsaldır hatta fazlalıktır” der. Peki, nedir bu “Olumsallık”? “Olumsal” dediğimiz şey, zorunlu olmayandır. Felsefede zorunluluğun karşıtı olarak kullanılır. Yani kısacası bir şey başka türlü de olabilirdi hatta var olmayabilirdi ya da farklı şekilde … More Fazlalık
Şükrü Erbaş bir şiirinde şöyle der: “Bir gün yaşayan hiç kimsenin anısı olmayacağız. Yine de sonsuzluk bizmişiz gibi yaşayacağız dünyayı.” Gerçekten de insanoğlu, kendi ölümlülüğünün farkında olan tek canlıdır. Belki de bu yüzden “Sonsuzluk Özlemi” sonsuzluğu asla deneyimleyemeyeceğini bilen insanoğlunun en büyük hayali olagelmiştir. İşte bu özlemin yankılandığı en kadim anlatılardan biri, bugünkü yazımızın da … More Gılgamış Destanı: Ölümlülüğün Gölgesinde İnsan
Seninle hiç tanışmadık, karşılaşmadık bile ama inan seni çok iyi tanıyorum. Sen, yalnız insan… Ne kadar çok şeyi başarmak istediğini biliyorum. Bunun için çok çabaladığını, uzak ufuklara hayaller kurduğunu biliyorum. Kendinden ne kadar çok taviz verdiğini bu yüzden sürekli bir yerlere yetişmekten kendine ayıracak bir nefeslik anın bile kalmadığını biliyorum. Sabah işe giderken, akşam evine … More Yalnız İnsan
İnsan ilişkileri biraz tiyatro gibidir: sahnede yaşanır, sonra kuliste yeniden anlatılır. Hepimiz bunu biliriz ve hemen hemen yaşamayanımız da yok gibidir. Bir kavga, bir tartışma, hatta sıradan bir konuşma bile, sonrasında kafamızda tekrar oynatılır. Bir tür “evde kendi kendine yönetmen koltuğuna oturma” hali gibidir. Psikoloji de bunu sağlıklı bulur; çünkü yaşanılan olay üzerine konuşmak, hatırlamak … More Manipulative Summarising
“Yaşam sadece şimdi’den mi ibaret, yoksa zihnin kurduğu bütünlük mü asıl yaşam?” Zaman ve mekan algısı içinde yaşamaya mahkum edilmiş insan için bu soru, insanın varoluşuna dair en yalın ama en derin sorulardan biridir. Çünkü bizler hayatı bugünden geleceğe doğru akan bir zaman fragmanı üzerinde yaşıyoruz fakat yaşarken elimizde olan tek şey şimdiki andır. Fakat … More Parçalar ve Bütün: Zamanın Gestaltı
İÇİMDEN GEÇEN CÜMLELER 